شهرستان رامیان
جعیت این شهرستان قریب به یکصد هزار نفر در 3 شهر رامیان ، دلند و خان ببین و بیش از هفتاد روستای منطقه پراکنده اند . مرکز شهرستان محل زندگی ایل ترک نژاد گرائیلی است و از اوایل حکومت صفویه در این منطقه وارد شده اند . ایل بزرگ گرائیلی همانند دیگر اقوام ترک نژاد از ترکستان مهاجرت کرده اند؛ دو عقیده در ورود آنها وجود دارد گروهی اعتقاد دارند که این ایل در زمان حمله مغولان به همراه مغولها به منطقه جنوبی ایران آمده اند و گروهی دیگر که نگارنده هم با آنها هم عقیده است اعتقاد دارند که ایل گرائیلی جلوتر از مغولان در عهد طغرل بیک و چغری بیک سلجوقی در عهد این دو برادر بعنوان همراهان و یاریگران آنها وارد صفحات شمالی خراسان شده و در حوالی نیشابور و سبزوار خاصه روغه(؟) جاجرم و بام صفی آباد سکنی گزیده اند . و بعنوان حامیان سلجوقیان از اختیارات و قدرت سیاسی مطلق برخوردار بوده اند در عهد شاه عباس قیام نموده و شاه عباس رئیس این قوم بنام علیقلی خان گرائیلی در جاجرم بر علیه شاه عباس قیام نمود و شاه عباس شخصا قلعه جاجرم را محاصره و اورا دستگیر کرد و بهمراه خود به بختیاری برده و در انجا او را به قتل رسانید و تصمیم به پراکنده ساختن آنها گرفت لذا دسته ای را به رامیان و دسته ای دیگر را به حاجیلر مینودشت کوچانید . و یا در حقیقت تبعید کرد تا بتواند بهتر آنها را در مقابل حکومت کنترل کند . شاهان صفوی از نیروی ایل گرائیلی به رهبری درویش خلیفه گرائیلی بهره کافی برده اند .
بطوریکه این ایل موفق شد در سرکوب ازبکان نقش اول و بی بدیلی باز می نماید که مورد تحسین تاریخ است , ایل گرایلی بر اساس اسناد در دوره های بعدی سلسله های ایرانی اعم از افشار ، زندیه و قاجاریه مطرح می باشد . بعنوان نمونه حضور حسینقلی خان قاجار حاکم استر آباد پدر فتحعلی شاه قاجار در بیش از 7 سال در رامیان می باشد که با کمک این ایل موفق شد حکومت مقتدری در مازندران ، استرآباد و بخشی از سمنان و خراسان ایفا نماید . رامیان فعلی را او بنا نهاد و 7 طایفه پراکنده بای ، رجبلو ، یازرلو ، کاغذلو ، قوانلو ، صادقلو و بیک ها ( سعیدی ها) را جمع اوری و در رامیان فعلی سکنی داد .
ادبیات و موسیقی ایل
ایل ترک نژاد گرائیلی که در شمال خراسان و نیز شرق استر آباد قدیم و گلستان امروزی پراکنده است همانند دیگر ترک نژاد ها علاقه مند به شعر و موسیقی و ادبیات شفاهی ( خاصه ) و ادبیات کتبی بوده و می باشد . ایجاد ایام خوش و بانشاط و دور ساختن هر نوع غم و غصه و محن از غرایز نهاد بشری است . عاشیق ها و بخشی ها با به صدا در آوردن ساز و کو کردن ابزرا آلات موسیقی وبردن آن در دستگاه های متعدد همیشه در میان ایل از حرمت خاص و بی بدیلی برخوردار بوده اند . نوع ساز آنها نی ، دوتار ، تنبک ، سورنا و قوجق یا همان قیجک ترکی یا کمتنچه فارسی بوده است .
کتب شعری که تصنیف موسیقی گرائیلی که مشترک تمام ترکان و ترک نژاد ها نیز می باشد عبارتند از : کرم و اصلی خان ، زهره طاهر ، گل و بلبل ، کور اوغلی و ... . محتوای این اشعار عشق مجازی انسانی و روحانی ، دوست داشتن تمام هستی و بشریت ، حرمان و شکست در عشق و ازدواج ، بی وفایی جهان فانی ، دوست داشتن خالق هستی و سرانجام حق و حقیقیت و پیروزی مظلوم و شکست ظالم ، حماسه و پهلوانی و تلاش برای بقا و زندگی است .
مشهور ترین بخشی های ایل عبارتند از : ولی مست ( عهد قاجار ) ، شیرخان ( اوایل انقلاب ) ، استاد ملا یوسفعلی ، استاد عیسی خان ، استاد بی بدیل جانعلی خیاط سازنده دوتار ، سه تار ، و شاعر که تمام تصانیف را خودش سروده و اجرا می نمود .
با تشکر از مورخ معاصر رامیان جناب استاد حمید جعفریان
برچسبها: شهرستان رامیان
